สองสัปดาห์ก่อนสอบปลายภาค ครูหลายคนแจกชุดทบทวนเล่มหนา เด็กทำครบทุกหน้า ครูตรวจครบทุกข้อ แล้วคะแนนสอบก็ออกมาใกล้เคียงกับที่คาดไว้ตั้งแต่แรก เด็กที่เก่งทำได้ เด็กที่ยังไม่แน่นก็ยังไม่แน่น ชุดทบทวนไม่ได้ผิด แต่มันทบทวนทุกเรื่องเท่ากันหมด ทั้งเรื่องที่เด็กรู้แล้วและเรื่องที่ยังไม่รู้
แผนนี้ใช้สิบวันเรียนก่อนสอบ วัดก่อนว่าห้องยังไม่แน่นเรื่องไหน แล้วใช้เวลาส่วนใหญ่กับเรื่องนั้น สลับใบงานกับเกม AR ใช้ได้ทั้ง ป.1-ป.6 และทั้งปลายภาค 1 และปลายภาค 2 ครูปรับจำนวนวันตามปฏิทินสอบของโรงเรียนได้
หลักคิดสี่ข้อก่อนวางแผน
- ให้เด็กดึงความรู้ออกมาเอง: งานวิจัยด้านการเรียนรู้หลายชิ้นพบว่าการทำโจทย์หรือตอบคำถามจากความจำ ช่วยให้จำได้นานกว่าการอ่านสรุปซ้ำ การทบทวนในแผนนี้จึงเป็นการตอบคำถามเกือบทั้งหมด ไม่ใช่การอ่านทวน
- วัดก่อน แล้วทบทวนเฉพาะช่องโหว่: ครูรู้สึกว่าเด็กยังไม่แน่นหลายเรื่อง แต่ผลวัดมักชี้ไปที่ไม่กี่เรื่อง การใช้หนึ่งวันวัดจะประหยัดเวลาอีกหลายวัน
- สัปดาห์ที่สองคละเรื่อง: ข้อสอบจริงไม่บอกว่าข้อนี้เป็นเรื่องอะไร เด็กต้องฝึกเลือกวิธีเองจากโจทย์ที่คละกัน
- การทบทวนไม่ใช่การสอบ: บอกเด็กชัด ๆ ว่ากิจกรรมสองสัปดาห์นี้ไม่มีคะแนน เด็กที่กลัวผิดจะกล้าลองมากขึ้น และครูจะเห็นสิ่งที่เด็กไม่รู้จริง ๆ
วันที่ 1 วัดทั้งห้องด้วยเกม วัดรายคนด้วยใบงาน
เปิดเกม AR ชุดทบทวนของชั้นนั้นในโหมดห้องเรียน วิชาละหนึ่งชุด ชุดละ 6 ข้อ ใช้เวลาไม่เกินห้านาที จบเกมแล้วสรุปท้ายคาบจะแยกรายข้อว่าถูกกี่คน ผิดกี่คน ยังไม่ตอบกี่คน จดข้อที่ผิดเกินครึ่งห้องไว้ ข้อเหล่านั้นคือเรื่องที่ต้องสอนซ้ำทั้งห้อง
สรุปท้ายเกมบอกภาพของทั้งห้อง แต่ไม่ได้บอกว่าใครยังไม่แน่น ในวันเดียวกันให้เด็กทำใบงานสั้นหนึ่งแผ่นต่อวิชา ตัวอย่างที่ใช้เป็นแบบวัดได้ดี
- คณิต ป.1-3: ใบงานหาจำนวนที่หายไป และใบงานการบวกและการลบระคนแบบเลือกเครื่องหมาย ทั้งสองแผ่นบอกได้ว่าเด็กเข้าใจความหมายของเครื่องหมายหรือแค่คิดเลขเป็น
- ภาษาอังกฤษ ป.1-3: ใบงานอ่านจับใจความแบบอ่านเรื่องแล้ววงกลมคำตอบ
- ภาษาอังกฤษ ป.4-6: ใบงาน Present Simple กับ Continuous แบบเลือกประโยคให้ตรงกับภาพ และใบงานใจความสำคัญและรายละเอียด
- วิทยาศาสตร์: เลือกใบงานหนึ่งแผ่นจากหน่วยที่ห้องเรียนในภาคนี้ เช่น ใบงานแรงและการเคลื่อนที่ หรือใบงานของแข็ง ของเหลว และแก๊ส
ชุดทบทวนในคลังเกม AR แยกตามชั้น
คลังเกม AR มีชุดทบทวนรวมของแต่ละชั้น ชุดละ 6 ข้อ ตัวอย่างด้านล่างเป็นชื่อชุดตามที่แสดงในคลัง
- ป.1: ทบทวนคณิต ป.1: บวกลบไม่เกิน 10 จำนวนคู่ / ทบทวนอังกฤษ ป.1: ตัวเลข ครอบครัว ทักทาย / ทบทวนวิทย์ ป.1: สิ่งมีชีวิต พืช และเงา / ภาษาไทยใช้ชุด อ่านจับใจความง่าย
- ป.2: ทบทวนคณิต ป.2: บวกลบมีทด และสูตรคูณ / ทบทวนอังกฤษ ป.2: is are has can / ทบทวนวิทย์ ป.2: วัฏจักรชีวิต แรง และเสียง / ภาษาไทยใช้ชุด อ่านเรื่องสั้น
- ป.3: ทบทวนคณิต ป.3: คูณหาร เศษส่วน และเวลา / ทบทวนอังกฤษ ป.3: There are, has, must / ทบทวนวิทย์ ป.3: แสง ไฟฟ้า กลางวันกลางคืน / ทบทวนไทย ป.3: ตัวสะกด สำนวน ราชาศัพท์
- ป.4: ทบทวนคณิต ป.4: คูณหาร เศษส่วน ทศนิยม / ทบทวนอังกฤษ ป.4: ปัจจุบันกาลและ How many / ทบทวนวิทย์ ป.4: พืช วงจรไฟฟ้า ห่วงโซ่อาหาร / ทบทวนไทย ป.4: ลักษณนาม ประโยค สำนวน
- ป.5: ทบทวนคณิต ป.5: ร้อยละ พื้นที่ ปริมาตร / ทบทวนอังกฤษ ป.5: อดีตกาลและขั้นกว่า / ทบทวนวิทย์ ป.5: หัวใจ ความดัน เสียง สนิม / ทบทวนไทย ป.5: คำสมาส ราชาศัพท์ กลอน
- ป.6: ทบทวนคณิต ป.6: จำนวนเต็ม สมการ ร้อยละ / ทบทวนอังกฤษ ป.6: Perfect และ Passive / ทบทวนวิทย์ ป.6: พันธุกรรม วงจรขนาน หิน / ทบทวนไทย ป.6: คำซ้อน สำนวน คำประพันธ์
ข้อควรระวังข้อเดียวที่สำคัญมาก ชุดทบทวนของแต่ละชั้นรวมเรื่องจากทั้งปี ถ้าใช้ก่อนสอบปลายภาค 1 อาจมีข้อที่เป็นเนื้อหาภาค 2 ซึ่งห้องยังไม่ได้เรียน ครูต้องเปิดดูทุกข้อก่อนใช้ ถ้ามีข้อที่ยังไม่ได้สอน ให้บอกเด็กก่อนเริ่มว่าข้อนั้นข้ามได้ และไม่นับข้อนั้นตอนอ่านผล ไม่อย่างนั้นข้อที่ผิดทั้งห้องจะดูเหมือนช่องโหว่ ทั้งที่จริงคือเรื่องที่ยังไม่ได้สอน
วันที่ 2 ทำตารางช่องโหว่ หนึ่งหน้า
เอาผลจากวันที่ 1 มาทำตารางเดียว แถวคือหัวข้อที่จะออกสอบ คอลัมน์คือสามสถานะ ห้องทำได้แล้ว ทำได้บางส่วน และยังทำไม่ได้ ใส่ชื่อเด็กที่ยังทำไม่ได้ลงในช่องของหัวข้อนั้นจากใบงาน ตารางนี้จะบอกว่าเรื่องไหนต้องสอนซ้ำทั้งห้อง และเรื่องไหนมีแค่บางคน
ในห้องส่วนใหญ่ ตารางจะออกมาว่ามีสองถึงสามเรื่องต่อวิชาที่ต้องสอนซ้ำทั้งห้อง และอีกไม่กี่เรื่องที่มีเด็กกลุ่มเล็กติดอยู่ ที่เหลือคือเรื่องที่ไม่ต้องใช้เวลาอีกแล้ว
วันที่ 3-5 สอนซ้ำเฉพาะเรื่องที่ตารางบอก
แต่ละคาบใช้ 15-20 นาทีแรกกับหัวข้อเดียว แบ่งเป็นสองช่วง
- 5-10 นาทีทั้งห้อง: สอนเรื่องที่ห้องยังทำไม่ได้ด้วยวิธีใหม่ ไม่ใช่อธิบายแบบเดิมให้ช้าลง เช่น ถ้าเด็กอ่านเวลาไม่ได้ ให้ใช้นาฬิกาจริงแทนภาพ
- 10 นาทีแยกกลุ่ม: กลุ่มที่ยังทำไม่ได้นั่งกับครู กลุ่มที่ทำได้บางส่วนทำใบงานของหัวข้อนั้น เช่น ใบงานบอกเวลา ใบงานเงินไทย หรือใบงานโจทย์ปัญหาหลายขั้นตอน กลุ่มที่ทำได้แล้วเป็นคนตรวจงานเพื่อนพร้อมอธิบาย
- ปิดคาบด้วยคำถามสองข้อ: เขียนบนกระดาน ให้เด็กตอบบนกระดาษแผ่นเล็กแล้วส่งก่อนออกจากห้อง ครูดูได้ทันทีว่าใครย้ายสถานะได้แล้ว
วันที่ 6-8 คละเรื่อง และคละรูปแบบคำถาม
สัปดาห์ที่สองเลิกทบทวนทีละหัวข้อ ในหนึ่งคาบให้เด็กทำโจทย์จากสองหรือสามหัวข้อสลับกัน เช่น ข้อหนึ่งเป็นการบวกมีทด ข้อถัดไปเป็นเวลา ข้อถัดไปเป็นโจทย์ปัญหา เด็กจะช้าลงในวันแรก เพราะต้องตัดสินใจเองว่าข้อนี้ใช้วิธีอะไร และการตัดสินใจนี้คือสิ่งที่ข้อสอบจริงต้องการ
เกม AR ช่วยตรงนี้ได้เพราะมีคำถามหลายรูปแบบ ไม่ใช่แค่เลือกคำตอบ ชุดจับคู่ ชุดเรียงลำดับ และชุดแยกกลุ่ม ให้เด็กเห็นเนื้อหาเดิมในรูปแบบใหม่ เช่น คณิต ป.3 มีชุด จับคู่ทบทวน ป.3 ส่วนภาษาอังกฤษ ป.2 มีชุดแยกกลุ่มคำศัพท์ เล่นต้นคาบหนึ่งชุด แล้วให้กลุ่มที่ตอบถูกอธิบายเหตุผลทุกครั้งที่เฉลย
วันที่ 9 ฝึกตามรูปแบบข้อสอบจริง
ถ้าข้อสอบของโรงเรียนมีทั้งปรนัยและเขียนตอบ ให้ทำแบบฝึกสั้น ๆ ที่มีรูปแบบเหมือนกัน ใช้เวลาไม่เกิน 20-30 นาที แล้วเฉลยในคาบเดียวกัน จุดประสงค์คือให้เด็กคุ้นกับหน้ากระดาษ วิธีระบายคำตอบ และการแบ่งเวลา ไม่ใช่การวัดอีกรอบ ไม่ต้องทำซ้ำทุกวัน หนึ่งครั้งก็พอ
วันที่ 10 เล่นชุดเดิมจากวันที่ 1 แล้วเทียบกัน
วันสุดท้ายไม่เพิ่มเนื้อหาใหม่ เปิดเกมชุดเดียวกับวันที่ 1 อีกครั้ง แล้วดูสรุปรายข้อเทียบกับที่จดไว้ ข้อที่เคยผิดเกินครึ่งห้องแล้วตอนนี้ถูกเกือบทั้งห้อง คือหลักฐานว่าสองสัปดาห์ที่ผ่านมาได้ผล ให้เด็กเห็นตัวเลขนี้ด้วย เด็กจะเข้าห้องสอบด้วยความรู้สึกว่าตัวเองเพิ่งทำเรื่องที่ยากได้ ไม่ใช่ความรู้สึกว่ายังมีอีกหลายเรื่องที่ไม่รู้
ถ้าห้องนี้อยู่ใน Teacher Desk ครูเลือกห้องเรียนตอนเปิดเกม แล้วบันทึกผลวันที่ 1 และวันที่ 10 ลงสมุดคะแนนได้ คอลัมน์ที่บันทึกจากเกมเริ่มต้นด้วยน้ำหนัก 0 จึงไม่กระทบคะแนนจริง แต่ครูจะเห็นรายคนว่าใครดีขึ้นและใครยังต้องช่วยต่อหลังสอบ
สิ่งที่ครูมักพลาดในช่วงก่อนสอบ
- ทบทวนทุกเรื่องเท่ากัน: เรื่องที่เด็กรู้แล้วกินเวลาของเรื่องที่ยังไม่รู้
- ให้ทำข้อสอบเก่าทุกวัน: เด็กเหนื่อยก่อนสอบจริง และครูได้ข้อมูลเดิมซ้ำทุกวันโดยไม่มีเวลาสอนซ้ำ
- เล่นเกมแล้วไม่เฉลยเหตุผล: เกมที่จบแค่อันดับบนจอได้ความสนุก แต่ไม่ได้แก้ความเข้าใจผิด
- ใช้ชุดทบทวนโดยไม่เปิดดูก่อน: ข้อที่ยังไม่ได้สอนทำให้อ่านผลผิด และทำให้เด็กเสียกำลังใจ
- เร่งสอนเนื้อหาใหม่จนวันสุดท้าย: เนื้อหาที่สอนวันก่อนสอบแทบไม่มีเวลาให้เด็กได้ฝึกจากความจำเลย
สำหรับผู้ปกครอง
สัปดาห์ก่อนสอบ การนอนให้พอช่วยลูกได้มากกว่าการอ่านหนังสือดึก ถ้าอยากช่วยทบทวน ให้ลูกเป็นคนสอนผู้ปกครองหนึ่งเรื่องต่อวัน เช่น อธิบายว่าบวกมีทดทำอย่างไร หรืออ่านประโยคภาษาอังกฤษแล้วแปลให้ฟัง การอธิบายให้คนอื่นฟังคือการดึงความรู้ออกมาเองอีกแบบหนึ่ง และผู้ปกครองจะเห็นทันทีว่าลูกติดตรงไหน
ใบงานที่พูดถึงในบทความนี้
